خمس مالت را به‌استثناى نياز سالانه‌ات بدهى ، و بنابراين واجب است كه خمس را مانند ساير موارد هفتگانه‌اش از تمامى منفعت حساب كنى ، و نه با استثناى مؤنه‌ى سال . و اصولًا مؤنه و مخارج سال هرگز در هيچ نصى وارد نشده است ، روى اين اصل نمىتوان « ما غَنِمْتُمْ » را اختصاص به‌منافعى داد كه پس از مخارج سالش باقيمانده است ، و حتى اگر نصى هم در اين باره داشتيم به‌اين سادگى نمىتوانستيم « ما غنمتم » آيه‌ى خمس را تخصيص به‌باقيمانده‌ى منافع سال بدهيم ، و از لحاظ اين‌كه « ما غنمتم » منفعت خالص است « الخمس بعد المؤنه » به‌عنوان تفسيرى براى « ما غنمتم » مىباشد ، و چنان‌چه « بعد المؤنه » به‌معنى خمس باقيمانده باشد اين خمس ما غنمتم ده‌ها برابر كم‌تر از خمس اصلى خواهد بود كه خمس باقيمانده است ، و نه خمس تمامى درآمد شما . مسأله‌ى 447 - اگر در اثر قناعت كردن چيزى از مؤنه سالش زياد بيايد بايستى خمس آن را تماماً بپردازد ، اگر در اثر زياده‌روى در مصرف گرچه اسراف و تبذير هم نباشد چيزى زياد نيايد و يا كم‌تر از معمول بماند بايستى خمس مصرف اضافى را نيز بپردازد ، مثلًا اگر مالى را به‌زن يا فرزندش ببخشد كه در شأن و وظيفه‌ى او نيست ، و يا مسافرتى برود كه از وضع شغلى و نياز معمولى او بيرون است ، در چنان مواردى هم آن‌چه بيش از مصرف معمولى و روزمرّه خود خرج كرده بايستى خمسش را بپردازد . مسأله‌ى 448 - كسى كه مخارجش برعهده‌ى ديگرى است و نيازى به‌مصرف كردن مال خود ندارد بايستى خمس تمامى درآمدش را بپردازد زيرا مصرفى ندارد . مسأله‌ى 449 - اگر مالى به‌هر وسيله‌اى و به‌هر عنوانى به‌دست او برسد كه معلوم است خمسش داده نشده بايستى خمس آن را بپردازد و سپس آن‌چه را پرداخته از دهنده‌ى پول بگيرد ، مگر در صورتى كه گرفتن پول حق لازم شرعى او نبوده مانند هبه و هديه ، ولى اگر پول خمس نداده به‌عنوان تجارت يا اجاره بوده حق دارد خمسى را كه مىدهد از طرف مطالبه كند . مسأله‌ى 450 - با مالى كه خمسش داده نشده نمىتواند هيچ‌گونه معامله‌اى انجام دهد ، مگر در صورتى كه معامله با عين آن مال نباشد و برحسب معمول برعهده‌ى خود